B 2025

Encyklopedia zamków śląskich

CZECHOWICZ, Boguslaw

Základní údaje

Originální název

Encyklopedia zamków śląskich

Název česky

Encyklopedie slezských hradů

Název anglicky

Encyclopedia of Silesian Castles

Autoři

Vydání

1. vyd. Jelenia Góra, 388 s. mimo edice, 2025

Nakladatel

AD REM

Další údaje

Jazyk

polština

Typ výsledku

Odborná kniha

Obor

60500 6.5 Other Humanities and the Arts

Stát vydavatele

Polsko

Utajení

není předmětem státního či obchodního tajemství

Forma vydání

tištěná verze "print"

Organizační jednotka

Filozoficko-přírodovědecká fakulta v Opavě

ISBN

978-83-67831-93-2

Klíčová slova česky

Slezsko; architektura; hrady; středověk

Klíčová slova anglicky

Silesia; architecture; castles; Middle Ages

Příznaky

Mezinárodní význam, Recenzováno
Změněno: 24. 12. 2025 13:43, prof. PhDr. Boguslaw Czechowicz, Dr.

Anotace

ORIG CZ EN

V originále

Książka składa się z dwóch części. Pierwsza to wstęp wyjaśniający założenia encyklopedii oraz esej, będący zwięzłą syntezą dziejów zamków śląskich do XVI wieku. Pisany jest on z perspektywy historii sztuki, zatem koncentruje się na tym, co archeologów i historyków na ogół mało interesuje – na przekazie ideowym. W tym sensie jest to ujęcie pionierskie, a jego celem jest też ukazania zamków śląskich w szerszym, europejskim kontekście, zaś dla późnego średniowiecza – także w kontekście powiązań z zamkami Czech i Moraw, co też dotad na ogół umykało badaczom, zapatrzonym w polskie asocjacje. Część hasłowa liczy ponad 600 pozycji, przy czym obiektów uwzglednia więcje, bowiem pod jednym hasłem kryje się zasem kilka zamków. Od wszystkich podobnych opracowań dla Śląska (z wyjątkiem dzieła K. A. Müllera sprzed blisko 200 lat) niniejsza encyklopedia różni się uwzględnieniem całego regionu, także jego czeskiej części, pomija natomiast obszary nieśląskie, jak Ziemia Kłodzka czy wschodnie partie obojga Łużyc. Jako taka winna wprowadzić (wreszcie!) porządek do tej materii. Hasła przynoszą dziesiątki korekt np. w sferze błędnego wiązania siedzib z wsiami wyłącznie na zasadzie obecnych zaszeregowań admnistracyjno-katastralnych, a nie realiów historycznych, co jest typowym niedomaganiem archeologii; uściśla też lokalizację wielu obiektów, a kilka nieznanych lub nieidentyfikowanych w terenie wprowadza do obiegu naukowego (czasem na zasadzie hipotezy wymagające weryfiakcji archeologicznej, której autor jako niearcheolog podjąć się z przyczyn parwnych nie mógł). Praca nie szczędzi też ocen współczesnego użytkowania wielu zamków, nazywając rzeczy po imieniu, na przykład jako strefę wstydu i kulturowego barbarzyństwa, szczególnie wyrazistego w polskiej dziś części Śląska.

Česky

1 783 Kniha se skládá ze dvou částí. První je úvod vysvětlující cíle encyklopedie a esej, která poskytuje stručnou syntézu historie slezských hradů do 16. století. Napsaná z perspektivy dějin umění, se zaměřuje na to, o co archeologové a historici obecně nemají velký zájem: jejich ideologické poselství. V tomto smyslu se jedná o průkopnický přístup, jehož cílem je představit slezské hrady v širším evropském kontextu a pro pozdní středověk také v kontextu jejich spojení s hrady v Čechách a na Moravě, což je téma, které badatelům zaměřeným na polské asociace obecně unikalo. Úvodní část obsahuje přes 600 položek, přičemž je zahrnuto více objektů, protože jedno heslo často zahrnuje několik hradů. Tato encyklopedie se od všech podobných studií Slezska (s výjimkou práce K. A. Müllera z doby před téměř 200 lety) liší tím, že zahrnuje celý region, včetně jeho české části, a zároveň vynechává neslezské oblasti, jako je Kladská země a východní části obou Lužic. Jako taková by měla (konečně!) vnést do této záležitosti řád. Hesla obsahují desítky oprav, například v oblasti nesprávného spojování sídel s vesnicemi pouze na základě aktuálních administrativních a katastrálních klasifikací, nikoli historických reálií, což je typický archeologický nedostatek; dále objasňují umístění mnoha objektů a zavádějí do vědeckého oběhu několik neznámých či neidentifikovaných objektů (někdy jako hypotézy vyžadující archeologické ověření, které autor jako nearcheolog z osobních důvodů nemohl provést). Práce se také neštítí hodnocení dobového využití mnoha hradů a nazývá věci jejich jmény, například jako zóny hanby a kulturního barbarství, obzvláště výrazného v dnešní polské části Slezska.

Anglicky

The book consists of two parts. The first is an introduction explaining the encyclopedia's objectives, and an essay that provides a concise synthesis of the history of Silesian castles until the 16th century. Written from an art historical perspective, it focuses on what archaeologists and historians generally find little interest in: their ideological message. In this sense, it is a pioneering approach, aiming to present Silesian castles in a broader, European context, and for the late Middle Ages, also in the context of their connections with the castles of Bohemia and Moravia, a point that has generally eluded researchers focused on Polish associations. The entry section contains over 600 items, with more objects included, as a single entry often encompasses several castles. This encyclopedia differs from all similar studies of Silesia (with the exception of K. A. Müller's work from nearly 200 years ago) in its coverage of the entire region, including its Czech part, while omitting non-Silesian areas such as the Kłodzko Land and the eastern parts of both Lusatia regions. As such, it should (finally!) introduce some order into this matter. The entries provide dozens of corrections, for example, in the area of incorrectly linking settlements with villages solely based on current administrative and cadastral classifications, rather than historical realities, a typical archaeological shortcoming; it also clarifies the location of many objects, and introduces several unknown or unidentified objects into scholarly circulation (sometimes as hypotheses requiring archaeological verification, which the author, as a non-archaeologist, could not undertake for personal reasons). The work also does not spare any assessment of the contemporary use of many castles, calling things by their names, for example as a zone of shame and cultural barbarism, particularly pronounced in the present-day Polish part of Silesia.