2025
Encyklopedia zamków śląskich
CZECHOWICZ, BoguslawBasic information
Original name
Encyklopedia zamków śląskich
Name in Czech
Encyklopedie slezských hradů
Name (in English)
Encyclopedia of Silesian Castles
Authors
Edition
1. vyd. Jelenia Góra, 388 pp. mimo edice, 2025
Publisher
AD REM
Other information
Language
Polish
Type of outcome
Book on a specialized topic
Field of Study
60500 6.5 Other Humanities and the Arts
Country of publisher
Poland
Confidentiality degree
is not subject to a state or trade secret
Publication form
printed version "print"
Organization unit
Faculty of Philosophy and Science in Opava
ISBN
978-83-67831-93-2
Keywords (in Czech)
Slezsko; architektura; hrady; středověk
Keywords in English
Silesia; architecture; castles; Middle Ages
Tags
International impact, Reviewed
Changed: 24/12/2025 13:43, prof. PhDr. Boguslaw Czechowicz, Dr.
In the original language
Książka składa się z dwóch części. Pierwsza to wstęp wyjaśniający założenia encyklopedii oraz esej, będący zwięzłą syntezą dziejów zamków śląskich do XVI wieku. Pisany jest on z perspektywy historii sztuki, zatem koncentruje się na tym, co archeologów i historyków na ogół mało interesuje – na przekazie ideowym. W tym sensie jest to ujęcie pionierskie, a jego celem jest też ukazania zamków śląskich w szerszym, europejskim kontekście, zaś dla późnego średniowiecza – także w kontekście powiązań z zamkami Czech i Moraw, co też dotad na ogół umykało badaczom, zapatrzonym w polskie asocjacje. Część hasłowa liczy ponad 600 pozycji, przy czym obiektów uwzglednia więcje, bowiem pod jednym hasłem kryje się zasem kilka zamków. Od wszystkich podobnych opracowań dla Śląska (z wyjątkiem dzieła K. A. Müllera sprzed blisko 200 lat) niniejsza encyklopedia różni się uwzględnieniem całego regionu, także jego czeskiej części, pomija natomiast obszary nieśląskie, jak Ziemia Kłodzka czy wschodnie partie obojga Łużyc. Jako taka winna wprowadzić (wreszcie!) porządek do tej materii. Hasła przynoszą dziesiątki korekt np. w sferze błędnego wiązania siedzib z wsiami wyłącznie na zasadzie obecnych zaszeregowań admnistracyjno-katastralnych, a nie realiów historycznych, co jest typowym niedomaganiem archeologii; uściśla też lokalizację wielu obiektów, a kilka nieznanych lub nieidentyfikowanych w terenie wprowadza do obiegu naukowego (czasem na zasadzie hipotezy wymagające weryfiakcji archeologicznej, której autor jako niearcheolog podjąć się z przyczyn parwnych nie mógł). Praca nie szczędzi też ocen współczesnego użytkowania wielu zamków, nazywając rzeczy po imieniu, na przykład jako strefę wstydu i kulturowego barbarzyństwa, szczególnie wyrazistego w polskiej dziś części Śląska.
In Czech
1 783 Kniha se skládá ze dvou částí. První je úvod vysvětlující cíle encyklopedie a esej, která poskytuje stručnou syntézu historie slezských hradů do 16. století. Napsaná z perspektivy dějin umění, se zaměřuje na to, o co archeologové a historici obecně nemají velký zájem: jejich ideologické poselství. V tomto smyslu se jedná o průkopnický přístup, jehož cílem je představit slezské hrady v širším evropském kontextu a pro pozdní středověk také v kontextu jejich spojení s hrady v Čechách a na Moravě, což je téma, které badatelům zaměřeným na polské asociace obecně unikalo. Úvodní část obsahuje přes 600 položek, přičemž je zahrnuto více objektů, protože jedno heslo často zahrnuje několik hradů. Tato encyklopedie se od všech podobných studií Slezska (s výjimkou práce K. A. Müllera z doby před téměř 200 lety) liší tím, že zahrnuje celý region, včetně jeho české části, a zároveň vynechává neslezské oblasti, jako je Kladská země a východní části obou Lužic. Jako taková by měla (konečně!) vnést do této záležitosti řád. Hesla obsahují desítky oprav, například v oblasti nesprávného spojování sídel s vesnicemi pouze na základě aktuálních administrativních a katastrálních klasifikací, nikoli historických reálií, což je typický archeologický nedostatek; dále objasňují umístění mnoha objektů a zavádějí do vědeckého oběhu několik neznámých či neidentifikovaných objektů (někdy jako hypotézy vyžadující archeologické ověření, které autor jako nearcheolog z osobních důvodů nemohl provést). Práce se také neštítí hodnocení dobového využití mnoha hradů a nazývá věci jejich jmény, například jako zóny hanby a kulturního barbarství, obzvláště výrazného v dnešní polské části Slezska.