Přehled o publikaci

Artykuł przedstawia możliwości badań nad zamkami Europy Środkowej w kontekście eksponowania w nich biblijnych, jerozolimskich motywów. Służyły one różnym celom, ale przede wszystkim legitymizowały użytkowników zamków – władców różnych rang (królów, książąt, dostojników kościelnych) czy elity szlacheckie. Powszechne odwoływanie się do autorytetu Dawida, Salomona, Judy czy innych biblijnych władców, powinno skłaniać do wskazywania w kreacjach zamkowych nie tylko wątków chrystologicznych, czytelnych głównie poprzez podobieństwo kaplic zamkowych do Anastazisa, ale także do poszukiwania w rezydencjach odniesień do toposu Templum Salomonis, Tirris Davidi czy Aurera Porta. Niekiedy odbywało się to z drugiej ręki, np. poprzez odbiór paryskiej Sainte Chapelle jako interpretacji Świątyni Salomona lub podobnie „zaprogramowanych” kreacji templariuszy znanych z Europy Zachodniej (Paryż, Tomar). W niektórych przypadkach odniesienia te zostały już dostrzeżone (np. Zamek Praski, Wawel, Malbork, Budziszyn, Blatna, Ząbkowice Śląskie, Legnica). Inne czekają na głębszą analizę i interpretację, mającą na celu materializację westchnień do biblijnych modeli osobowych Dawida i Salomona (np. Buda, Wrocław, Siedlęcin, Rožmitál). Wiele prac dotyczących budowli w Outemer oraz w Europie Zachodniej i Południowej zmierza w tym kierunku. Potencjał badawczy zagadnienia wydaje się ogromny, a rolą niniejszego artykułu jest również wskazanie innych perspektyw badawczych kastelologii niż wciąż dominująca chronologia, typologia czy kontekst społeczny.